KLM uses cookies.

KLM’s websites use cookies and similar technologies. KLM uses functional cookies to ensure that the websites operate properly and analytic cookies to make your user experience optimal. Third parties place marketing and other cookies on the websites to display personalised advertisements for you. These third parties may monitor your internet behaviour through these cookies. By clicking ‘agree’ next to this or by continuing to use this website, you thereby give consent for the placement of these cookies. If you would like to know more about cookies or adjusting your cookie settings, please read KLM’s cookie policy.

Uw browser is verouderd.
Om alle functies van KLM.com veilig te kunnen gebruiken, raden wij u aan uw browser te updaten of een andere browser te gebruiken. Doorgaan met deze versie kan ertoe leiden dat delen van de website niet correct – of helemaal niet – worden weergegeven. Met een recentere versie zijn uw persoonlijke gegevens bovendien beter beveiligd.

 

Architectonisch hoogstandje

De Aya Sofia, wat ‘de kerk van de goddelijke wijsheid’ betekent, staat trots op een heuvel in het oude stadscentrum van Istanbul. Het imposante gebouw deed aanvankelijk dienst als kerk, later werd het een moskee, en vanaf 1935 is het als museum in gebruik. Maar bovenal is de Aya Sofia een bijzonder architectonisch hoogstandje. In 532 kregen de architecten opdracht een kerk te bouwen die met geen andere kerk was te vergelijken – en dat is gelukt.

De Aya Sofia was destijds een vooruitstrevend gebouw. Het wordt gezien als het begin van een nieuwe richting in de vroegchristelijke bouwkunst. In die tijd werden voornamelijk rechthoekige kathedralen gebouwd, en een ronde koepel met een doorsnede van meer dan 30 meter was nooit eerder vertoond in de Byzantijnse wereld. Het was voor de architecten, die een groot bouwkundig inzicht moeten hebben gehad, dan ook onzeker of de constructie stand zou houden. Bij een aardbeving 20 jaar na de bouw stortte de koepel in, maar deze werd meteen volledig gerestaureerd.

Backgammon en waterpijp roken
Backgammon en waterpijp roken

Istanbul

Van kerk naar seculier museum

Wie de Aya Sofia binnenloopt zal ongetwijfeld even moeten wennen aan het schemerige licht. Bij de restauratie zijn ramen dichtgemetseld waar oorspronkelijk licht doorheen scheen. De kerk wordt wel verlicht met een groot aantal lampen. Het glas en goud van de beroemde mozaïeken lichten mooi op door het schijnsel van de flakkerende lampjes. De mozaïeken zijn in verschillende hoeken aangebracht, door de schittering lijkt het net alsof de steentjes bewegen.


Hoewel de goudkleurige mozaïeken een van de artistieke hoogtepunten zijn van de Aya Sofia, waren ze lang niet altijd zichtbaar. De kerk met de Byzantijnse muurschilderingen en mozaïeken is tot 1453 een christelijk gebedshuis geweest, maar toen Mehmet II het toenmalige Constantinopel veroverde,  werd het per direct een moskee. Hij verwijderde alle relikwieën, voorzag het gebouw van minaretten  en liet het kruis op de koepel vervangen door een halve maan. De muurschilderingen en mozaïeken liet de nieuwe leider bedekken met een witte pleisterlaag. Dat deze kunstwerken nu wel zijn te bewonderen, is te danken aan Mustafa Kemal Atatürk, de grondlegger van het moderne Turkije. Hij maakte in 1934 van het gebedshuis een seculier museum en liet de witte pleisterlaag verwijderen. Daardoor werden de onderliggende kunstwerken weer zichtbaar.


Toch is nog steeds heel duidelijk te zien dat het museum ooit een moskee was. In de koepel staan teksten uit de Koran, achterin het museum staat de ‘minbar’ ofwel de preekstoel, en rondom hangen enorme groene houten schilden met daarop in het goud geschreven de heilige islamitische namen van God, de profeet Mohammed en de eerste vier vertegenwoordigers van God op aarde. In combinatie met de vroegchristelijke kunst een heel bijzonder geheel.

+ Lees meer

Bekijk op de kaart

Ayasofya Meydanı, Istanbul, Turkey

De lichtjes in de Aya Sofia laten de mozaïeken schitteren

Een geneeskrachtige zuil

Bij de ingang van het museum staan vaak drommen mensen. Zij staan in de rij voor ‘de zwetende zuil’, een zuil die vochtig aanvoelt. Volgens een legende van voor 1200 heeft het vocht van de zuil een geneeskrachtige werking sinds Gregorius de Weldoener op deze plek verscheen. Het is te zien dat nog steeds veel mensen hun duim in het gat steken: het koper rondom glanst als goud door het dagelijkse opwrijven.